ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ

 

Ο Μελ Γκίμπσον είναι μία ιδιαίτερη περίπτωση ως σκηνοθέτης. Μέσα σε 23  χρόνια έχει κάνει μόλις 5 ταινίες και όλες τους αριστουργήματα, η κάθε μία για τους δικούς της λόγους. Το τελευταίο του πόνημα βασίζεται στην αληθινή ιστορία του Ντέσμοντ Τ. Ντος, του πρώτου αντιρρησία συνείδησης που έλαβε το Μετάλλιο Τιμής. Αρνούμενος να κρατήσει όπλο λόγω της χριστιανικής του πίστης, κατατάχτηκε στον στρατό για να υπηρετήσει ως νοσοκόμος και με αυτόν τον τρόπο κατάφερε να σώσει 75 στρατιώτες στη μάχη της Okinawa, την αγριότερη και φονικότερη μάχη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, γνωστή και ως «τυφώνας από ατσάλι».

Το πρώτο μισό της ταινίας αφιερώνεται στη σύσταση των χαρακτήρων ώστε να συνδεθούμε μαζί τους και να γνωρίσουμε το περιβάλλον και τις ζωές τους. Έτσι, βλέπουμε ειδυλλιακά τοπία, ένα όμορφο ρομάντζο με έντονο άρωμα παλιού Χόλυγουντ (ένα από τα σεμνότερα που έχετε δει σε ταινία) και γενικά όμορφες και ανέμελες στιγμές στην αμερικανική ύπαιθρο. Βέβαια, μέσα σε όλ’ αυτά υπάρχουν και οι σκοτεινές στιγμές του οικογενειακού περιβάλλοντος του Ντος με τον βίαιο και μέθυσο πατέρα του, ήρωα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου,  ο οποίος όμως αργότερα θα παίξει καταλυτικό ρόλο όταν ο γιός του θα περάσει από Στρατοδικείο εξαιτίας της άρνησής του να κρατήσει όπλο.

Ύστερα, λοιπόν, από την πρώτη ήρεμη ώρα της ταινίας, έρχεται η στιγμή που μαζί με τον Ντος θα γίνουμε μάρτυρες ενός άγριου αιματοκυλίσματος. Ο Γκίμπσον μεγαλουργεί για ακόμα μία φορά και μας χαρίζει τις καλύτερες σκηνές μάχης που έχουν γυριστεί ποτέ. Σε συνεργασία με τον διευθυντή φωτογραφίας Σάιμον Ντάγκαν, μας μεταφέρουν στην κόλαση του πεδίου μάχης με έναν συγκλονιστικό τρόπο που δε σε αφήνει να πάρεις ανάσα. Η κάμερα βουτάει μέσα στη μάχη και μας παρουσιάζει τον πόλεμο όπως είναι. Βίαιο, βρώμικο και άγριο. Ο «Αντιρρησίας Συνείδησης» καταφέρνει να ξεπεράσει σε βιαιότητα και ωμότητα ακόμα και την, επίσης αριστουργηματική, «Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν». Οι μάχες διαθέτουν έναν ανεπανάληπτο δυναμισμό και μία ένταση που σε κρατάει καρφωμένο στην καρέκλα ώστε να μη θέλεις να πάρεις το βλέμμα σου απ’ την οθόνη ούτε για ένα δευτερόλεπτο.

Το εντυπωσιακό με τον Γκίμπσον, πέρα από τη σκηνοθετική του δεινότητα, είναι ότι καταφέρνει να περάσει ένα μήνυμα ειρήνης μέσα από όλη αυτή τη φρίκη. Ο Ντος, αν και πέφτει θύμα bullying από τους υπόλοιπους στρατιώτες και τους ανωτέρους του, γυρνάει και το άλλο μάγουλο και αρνείται να κατονομάσει αυτούς που τον χτύπησαν άγρια. Αρνείται να κάνει πίσω στα πιστεύω του και τελικά καταφέρνει να κερδίσει τον σεβασμό όλων. Πέρα απ’ αυτό, όταν πλέον βρίσκεται στο πεδίο της μάχης και ενώ γύρω του συνεχώς διαμελίζονται, καίγονται, ανατινάζονται ή τρώγονται από αρουραίους τα κορμιά των στρατιωτών, εκείνος παραμένει προσηλωμένος στο στόχο του που είναι να σώσει όσους περισσότερους μπορεί. Όταν όλοι έχουν κατέβει από το Hacksaw Ridge (ο αγγλικός τίτλος της ταινίας που αναφέρεται στο ύψωμα όπου έλαβε χώρα η μάχη), ο Ντέσμοντ συνεχίζει ακάθεκτος το έργο του σε μία από τις ομορφότερες και συγκινητικότερες σεκάνς της ταινίας που έχετε δει σε ταινία. Ο πραγματικός εχθρός για τον Ντέσμοντ δεν είναι οι Ιάπωνες αλλά η ίδια η ανθρώπινη φύση η οποία ευθύνεται για όλο αυτό το μακελειό, αλλά και ο ίδιος μας ο εαυτός που κοιτάει μόνο να σώσει το τομάρι του. Γι’ αυτό το λόγο, δε διστάζει να περιποιηθεί το τραύμα ενός Ιάπωνα στρατιώτη και να προσπαθήσει να σώσει τη ζωή του όπως και κάποιων άλλων.

Εκτός από τον τεχνικό τομέα, ο «Αντιρρησίας Συνείδησης» παίρνει άριστα και στο ερμηνευτικό κομμάτι με τον πρώην Spiderman Andrew Garfield (The Social Network, 99 Homes) να πρωτοστατεί στην καλύτερη ερμηνεία της καριέρας του ως Ντέσμοντ Ντος. Ανθρώπινος, ζεστός και άμεσα αγαπητός, αποδίδει τα μέγιστα στο ρόλο που του ανατέθηκε και δημιουργεί έναν ήρωα της διπλανής πόρτας, μακριά από τα macho πρότυπα, που βλέποντάς τον δεν μπορείς να φανταστείς το σθένος που κρύβει μέσα του (ανυπομονώ να τον δω ως Πάτερ Rodrigues στο επερχόμενο «Silence» του Scorsese). Ο Vince Vaughn, γνωστός κυρίως από κωμωδίες όπως «The Internship», «Wedding Crashers», την πικρή κομεντί «The Break-Up» κ.α., ως λοχίας Howell είναι εκπληκτικός, το ίδιο και ο Sam Worthington (Avatar, Clash of the Titans, Terminator Salvation) ως λοχαγός Glover. Η Teresa Palmer (I am Number Four,  Lights Out), υποδύεται τη σύζυγο του Ντέσμοντ, Ντόροθι, και είναι εξαιρετική. Τέλος, ο Hugo Weaving, έχοντας υποδυθεί μνημειώδεις χαρακτήρες όπως τον Agent Smith στην τριλογία Matrix, τον Elrond στην τριλογία του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών και σε δύο από τα Hobbit αλλά και τον V στο V for Vendetta, δίνει μία συγκλονιστική ερμηνεία ως ο πατέρας του Ντέσμοντ.

Μέσα σε μία εποχή που μας κατακλύζει η μετριότητα, ο «Αντιρρησίας Συνείδησης» έρχεται να μας υπενθυμίσει γιατί αγαπάμε τον κινηματογράφο. Βέβαια, αυτό συμβαίνει και με κάθε άλλη ταινία του Γκίμπσον. Αν και διαφορετικές μεταξύ τους, τις συνδέει ένας κοινός παράγοντας που είναι η αυτοθυσία. Στο Braveheart, ο ήρωας της Σκωτίας William Wallace θυσιάζεται για την ελευθερία, στα «Πάθη του Χριστού» ο Θεάνθρωπος προσφέρει τον εαυτό Του για τη σωτηρία της ανθρωπότητας και στο «Apocalypto» ο Jaguar Paw αψηφά κάθε κίνδυνο για τη σωτηρία της οικογένειάς του. Ακόμα και στην πρώτη του ταινία «Ο Άνθρωπος χωρίς Πρόσωπο», ο παραμορφωμένος από ατύχημα Justin McLeod δίνει τον εαυτό του στον μικρό Chuck, κόντρα στην εχθρότητα και την καχυποψία των υπόλοιπων κατοίκων, και γίνεται γι’ αυτόν η πατρική φιγούρα που δεν είχε ποτέ.

Το μήνυμα της ταινίας είναι απλό, διαχρονικό και δυνατό. Σε μία κοινωνία που τα πάντα θεωρούνται σχετικά, οι άνθρωποι μισούν και αποφεύγουν τις δεσμεύσεις και οι περισσότεροι συμβιβάζουν με περισσή ευκολία τα όποια ψήγματα αρχών έχουν, μείνε  σταθερός στις αξίες σου, ακόμα κι’ αν αυτό προκαλεί το χλευασμό ή την εχθρότητα των άλλων. Στο τέλος, θα δικαιωθείς.

Του Γιάννη Φαμέλη

By | 2016-11-26T17:33:21+00:00 November 26th, 2016|ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ|4 Comments

About the Author:

Giorgos studied Biology at the University of Patras, Greece and did his Master's in Philosophy of Science at the University of Athens. He works at the pharmaceutical sector while doing his PhD in Philosophy. Giorgos is the coordinator for "Imago Dei", a place where Christians and non-Christians meet to exchange opinions about their worldview and overall perception of reality.
  • Ο Desmond Doss δεν ήταν ο πρώτος αντιρρησίας συνείδησης που αρνήθηκε να σκοτώσει στον Β’ΠΠ. Προϋπήρξαν εκατοντάδες Χριστιανοί Μάρτυρες του Ιεχωβά ήδη από τον Α’ΠΠ. Όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά και σε όλες τις χώρες που έλαβαν μέρος στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, φυλακίστηκαν βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν χιλιάδες Μάρτυρες του Ιεχωβά, καθώς και οι οικογένειές τους. Την ίδια στιγμή που στο σύνολό των Μαρτύρων του Ιεχωβά κανείς δεν έλαβε μέρος σε εχθροπραξίες, υπήρξαν και ελάχιστοι άλλοι άνθρωποι που πράγματι δεν συμμετείχαν στον πόλεμο. Ο Desmond Doss δεν ήταν ένας από αυτούς πάντως. Μπορεί ο ίδιος να μην συμμετείχε σε δολοφονικές πράξεις στον πόλεμο, αλλά, συμμετείχε στα στρατιωτικά γυμνάσια προ της μάχης και ανέλαβε ενεργά δράση στον πόλεμο ως στρατευμένος γιατρός με τις ΗΠΑ. Η παροχή κάθε είδους βοήθειας στο πεδίο της μάχης σε αυτούς που συμμετέχουν στον πόλεμο, δεν αποτελεί αντίρρηση στράτευσης. Η συνείδησή του, δεν του επέτρεπε να σκοτώσει αλλά του επέτρεπε να συμμετέχει και να υποστηρίζει με τον τρόπο του, την μια εκ των πολλών αντιμαχόμενων παρατάξεων! Στην πραγματικότητα δεν ήταν καν αντιρρησίας συνείδησης γι’ αυτό και έλαβε πολεμικό παράσημο. Η παραπληροφόρηση τελικά που βγαίνει μέσα από την ταινία, είναι τεράστια.Το μήνυμα της ταινίας είναι απλό: Πάνε στον πόλεμο ότι κι αν πιστεύεις ιδεολογικά ..αρκεί να συμμετέχεις στην μάχη με την πατρίδα σου. Πρόσφερε για την πατρίδα σου στον πόλεμο με νύχια και με δόντια… δε πα να είσαι και ιδεολόγος.

    • Giorgos Kalantzis

      Αγαπητέ κε Χαριτάκη σας ευχαριστούμε για το σχόλιό σας. Διαβάζοντας την απάντησή σας μάς δόθηκε η εντύπωση ότι η αντίρρησή σας έχει να κάνει κυρίως με τη στράτευση, πράγμα το οποίο φυσικά έχετε κάθε δικαίωμα να πιστεύετε, και το οποίο (τη στράτευση δηλαδή) δεν είναι επί του παρόντος να σχολιάσουμε. Συμφωνούμε εν μέρει με όσα υποστηρίζετε αλλά παρόλα αυτά θα θέλαμε να τονίσουμε δύο πράγματα, τα οποία παραθέτουμε σαν μία εναλλακτική ανάγνωση του άρθρου: 1) Η υπηρεσία κάτι ανώτερου από τον εαυτό μας εν μέσω μίας ατομιστικής κουλτούρας -αν μη τι άλλο- είναι κάτι αξιοσημείωτο, ακόμη κι αν τελικά η ‘πατρίδα’ δεν είναι η υπέρτατη αρχή, στην οποία κάποιος οφείλει να υπακούει και την οποία καλείται να υπηρετεί. Υπάρχουν διάφορες διαβαθμίσεις ‘υπέρβασης’ και η ‘πατρίδα’, αν και δεν είναι σε καμία περίπτωση ισοδύναμη με το Θεό, είναι μία εξ αυτών. 2) Το άρθρο έδωσε έμφαση στο ότι ο εχθρός για τον Desmond δεν είναι άλλος από την ίδια την ανθρώπινη φύση, μία δυσάρεστη παρατήρηση, η οποία όμως δεν μπορεί παρά να ληφθεί σοβαρά υπόψη πλέον, μέσα στις συνθήκες που ζούμε. Η Αγία Γραφή αν μη τι άλλο εστιάζει στην ανεπανόρθωτη βλάβη που έχει υποστεί ο άνθρωπος, κάτι που είναι σύμφωνο με τις διαισθήσεις μας και τα φαινόμενα. Ελπίζω να συμφωνείτε τουλάχιστον με αυτά τα δύο σημεία. Με σεβασμό, Γ.Κ.

      • Καταρχήν αγαπητέ Γιώργο σε ευχαριστώ πρωτίστως εγώ για την ευκαιρία που μου έδωσες να σχολιάσω. Επίσης σε ευχαριστώ που μπήκες στην διαδικασία να διαβάσεις όσα είπα και να μου απαντήσεις με ευγένεια. Σε τιμά αυτή η στάση σου. Σε σχέση με την στράτευση και τους αντιρρησίες συνείδησης διάβασες την γνώμη μου. Δυστυχώς δεν μπορώ να είμαι αντικειμενικός στα λεγόμενά μου και λόγω των θρησκευτικών μου πεποιθήσεων και επειδή υπήρξα ο ίδιος αντιρρησίας συνείδησης. Δεν συμφωνώ σε όλα όσα είπες στα δύο παραπάνω σημεία που αναφέρθηκες. Για εμένα η αντίρρηση συνείδησης δεν είναι απλώς η υπηρεσία κάτι ανώτερου από τον εαυτό μου, αλλά υποχρέωσή μου απέναντι στα πιστεύω μου. Θεωρώ δε πως είναι υποχρέωση του κάθε Χριστιανού να αρνηθεί να υπηρετήσει είτε μαχόμενος με οποιονδήποτε τρόπο στο πλευρό κάποιας εθνότητας είτε μαθαίνοντας τον πόλεμο και τις λοιπές υπηρεσίες του. Το άρθρο δεν είναι κακό. Απλώς εγώ το βρίσκω άκρως ρομαντικό, λόγω της άποψής μου για την ταινία. Και δυστυχώς για μένα η ταινία επιτελεί μια καλοστημένη προπαγάνδα. Ξέρεις στην χώρα μας, αν μιλήσει κανείς για αντιρρησίες συνείδησης, ο νους του κάθε ενημερωμένου πηγαίνει στους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Φυσικά δεν είναι αυτοί μόνον αντιρρησίες συνείδησης στον στρατό. Υπήρξαν και υπάρχουν και άλλοι ιδεολόγοι αντιρρησίες συνείδησης, είτε πολιτικοί είτε θρησκευτικοί. Αλλά ένας αληθινός αντιρρησίας συνείδησης δεν στρατεύεται για κανέναν λόγο, πόσο μάλλον να πολεμήσει στο πλευρό μιας παράταξης και να λάβει πολεμικό παράσημο. Πάντοτε υπήρχαν μαϊμού ιδεολόγοι. Ένας από αυτούς είναι ο Doss. Μου κάνει τρομερή εντύπωση, το γεγονός ότι μια κοινωνία τόσο συντηρητική και φιλοπατριωτική, όπως η Ελληνική, που ανέκαθεν έφτυνε τους αντιρρησίες και τους χαρακτήριζε ως προδότες, δειλούς, απάτριδες… ξαφνικά τρέχει να δει μια ταινία που υποτίθεται ότι εξυμνεί την ειρήνη και την καλοσύνη που εκδηλώνει ένας δήθεν αντιρρησίας συνείδησης. Οι πολιτικές, στρατιωτικές και θρησκευτικές αρχές αυτής της ίδιας κοινωνίας, πολέμησαν όσο κανείς τους αντιρρησίες συνείδησης και το δικαίωμά τους για άρνηση στράτευσης… ειδικά σε σύγκριση με την υπόλοιπη πολιτισμένη Ευρώπη! Πολύ υποκριτικό το βρίσκω, ξαφνικά όλοι να βλέπουν ως πρότυπο Χριστιανού και πατριώτη, έναν αντιρρησία. Και επιβεβαιώνομαι, αφού ο Doss δεν είναι παρά ένας ακόμη εθνικιστής που πολέμησε στο πλευρό των ΗΠΑ. Έτσι εξηγείται όλη αυτή η …αγάπη και τα ταμεία των cinema που σπάνε. Ο τίτλος της ταινίας είναι επίσης υποκριτικός καθώς οι πραγματικοί αντιρρησίες συνείδησης, ως γνήσιοι ειρηνοποιοί, ήταν και συνεχίζουν να είναι αντικείμενο διώξεων και όχι …παρασημοφόρησης. Αν ο Doss ήταν πραγματικός αντιρρησίας, θα περνούσε στρατοδικείο και θα φυλακιζόταν… δεν θα πήγαινε στην μάχη. Άσε που κανείς δεν τον υποχρέωσε να πάει, αφού η στράτευση για της ΗΠΑ ήταν και είναι εθελοντική. Θλίβομαι που λίγοι αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα και οι περισσότεροι τρώνε φούμαρα, απλώς και μόνο γιατί ένας Gibson ξέρει να τα σερβίρει ωραία. Ζητώ συγνώμη αν σε ζάλισα με τις σκέψεις μου… αλλά έτσι μου βγήκαν και τις κατέγραψα. Σέβομαι την άποψή σου αν και δεν μπορώ να την συμμεριστώ απόλυτα. Καλή συνέχεια.

        • Giorgos Kalantzis

          Σας ευχαριστούμε και πάλι κε Χαριτάκη. Να είστε καλά!