Ο Βαξεβανης, η ΕΡΤ και η χαμενη δημοκρατια

Με αφορμή το χθεσινό άρθρο του Κώστα Βαξεβάνη για το θέμα της δημοκρατίας, ήθελα να προσθέσω κάποια δικά μου σχόλια από μία Χριστιανική άποψη. Σκοπός μου δεν είναι να βγάλω κάποια πολιτική κρίση ή να πάρω κάποια θέση. Τα δικά μου σχόλιά έχουν να κάνουν με το ερώτημα που αιωρείται στο τέλος του άρθρου του κ. Βαξεβάνη και το πως το ευαγγέλιο του Χριστού απαντά σ’ αυτό το ερώτημα.

Ο Βαξεβάνης ισχυρίζεται ότι ο ευτελισμός της Δημοκρατίας στην χώρα μας οδηγεί στην κατάρρευση της Δημοκρατίας και ανοίγει την πόρτα σε ένα χουντικό καθεστώς (κάτι που σύμφωνα με πολλούς ήδη βρίσκεται σε λειτουργία μέσα από την συμπεριφορά της κυβέρνησης του Σαμαρά). Φέρνει ιστορικά στοιχεία από τη Γερμανία του ’30 αλλά και από την Ελλάδα του ’65 και δείχνει πως αυτό που γίνεται σήμερα στην Ελλάδα δεν διαφέρει και τόσο πολύ από τον τρόπο που μπήκαν ο Χίτλερ και ο Παπαδόπουλος στην εξουσία.

Για μένα το επιχείρημα του στέκει μια χαρά. Από την στιγμή που η Δημοκρατία φαντάζει να είναι περιττή ή ανύμπορη, είναι πολύ πιο εύκολο να παραμεριστεί και να μπει ένας νέος (αντι-δημοκρατικός) τρόπος λειτουργίας χωρίς να το πολύ προσέξει ο λαός. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Βαξεβάνη, ο πρώτος που έχει υιοθετήσει μία τέτοια νοοτροπία είναι ο ίδιος ο Σαμαράς· δεν είναι τυχαίο που στις δύο τελευταίες του πολιτικές κινήσεις (σχετικά με τον αντιρατσιστικό νόμο και την ΕΡΤ) ο βασικός του υποστηρικτής ήταν η Χρυσή Αυγή.

Ουσιαστικά αυτό που λέει ο Βαξεβάνης είναι απλά μία παραλλαγή της θεωρίας της Χάννα Άρεντ για τη μπαναλιτέ (κοινοτοπία) του κακού. Αυτή είναι η θεωρία που υποστηρίζει ότι για το κακό που βλέπουμε μέσα στην ιστορία, βασική ευθύνη έχουν οι απλοί πολίτες που αποδέχτηκαν ότι οι πράξεις του κράτους ήταν κανονικές και επιτρεπτές. Μ’ αυτό τον τρόπο συμμετείχαν (είτε ενεργά είτε παθητικά) στο κακό που έπραξε το κράτος και επομένως έχουν την ίδια – αν όχι μεγαλύτερη – ευθύνη για αυτό το κακό.

Ωστόσο, μέσα από την ανάλυση του Βαξεβάνη, βγαίνει μία προϋποθέση που θεωρώ ότι είναι αφελής και προβληματική με αποτέλεσμα να χάνει το άρθρο σχεδόν όλη του τη δύναμη. Αυτή η προϋπόθεση είναι ότι όλοι οι σωτήρες είναι αναγκαστικά κακοί.

Για τον Βαξεβάνη, αυτή η προϋπόθεση είναι τόσο αξιωματική που δεν μπαίνει καν στην διαδικασία να την υποστηρίξει. Απλά δηλώνει ότι:

Δεν κυριαρχούν σωτήρες, αν πρώτα η Δημοκρατία δεν έχει δείξει ανίκανη να λύσει τα προβλήματα που δημιουργεί η λειτουργία της. Η Δημοκρατία πέφτει αν δείξει πως είναι ανίκανη και περιττή.

Μ’ αυτό τον τρόπο αντιδιαστέλλει την Δημοκρατία με την έννοια του «σωτήρα». Ο σωτήρας είναι αυτός (ο κακός, αντι-δημοκρατικός) που έρχεται να εξουσιάσει αυταρχικά όταν έχει καταρρεύσει η Δημοκρατία.

Σε ένα πράγμα έχει δίκιο εδώ ο Βαξεβάνης. Ιστορικά, οι περισσότεροι «σωτήρες» όντως ταιριάζουν σ’ αυτό τον χαρακτηρισμό. Ειδικά ο Χίτλερ ήρθε πρωτίστως ως ένας Μεσσίας στο γερμανικό λαό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η έννοια του σωτήρα εξ ορισμού και αναγκαστικά είναι πάντοτε μία κακή έννοια.

Μάλιστα, πιστεύω πως ο κ. Βαξεβάνης έχει κάπως ανάποδα τα πράγματα. Θεωρεί ότι η Δημοκρατία είναι το απόλυτο καλό και ο σωτήρας το απόλυτο κακό. Ψάχνω να βρω όμως όλους αυτούς τους ανθρώπους που χαρακτήρισαν την Δημοκρατία ως την τελική λύση του ανθρώπου και δεν τους βρίσκω. Αντιθέτως η Δημοκρατία αναγνωρίζεται από σχεδόν όλους τους μεγάλους στοχαστές ως το αναγκαίο κακό. Ο Winston Churchill δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η Δημοκρατία είναι «το χειρότερα σύστημα… αν εξαιρέσεις βέβαια όλα τα άλλα συστήματα». Δεν παίζει με τις λέξεις εδώ ο Churchill· ο σοφός άνθρωπος καταλαβαίνει ότι η Δημοκρατία δεν ήταν ποτέ μία τελική λύση, είναι απλά, όπως λένε στην πατρίδα του Churchill, «the best of a bad bunch».

O χριστιανός στοχαστής, ο C.S.Lewis, το είπε ακόμα πιο μεστά. Σημείωσε πως «η Δημοκρατία είναι φάρμακο, όχι τροφή» και δεν μπορείς να ζεις πίνοντας μόνο φάρμακο· θα πεθάνεις. Η Δημοκρατία έρχεται να επουλώσει τις διαφορές και τις πληγές, όχι να εμπνεύσει τη ζωή.

Αυτός που έρχεται να εμπνεύσει τη ζωή είναι ένας σωτήρας. Όταν λέμε ότι «δεν θέλουμε άλλους σωτήρες» (κάτι που το έχω κι εγώ σαν σύνθημα), εννοούμε ότι δεν θέλουμε άλλους σωτήρες «σαν κι αυτούς» – σαν τον Χίτλερ, τον Στάλιν, τον Μάο. Δεν εννοούμε ότι δεν θέλουμε σωτήρες γενικότερα. Χρειάζεται μόνο να πας στο σινεμά για να το διαπιστώσεις πως ο κόσμος δεν έχει χάσει την ελπίδα του στην έννοια του «καλού σωτήρα».

Τελικά ούτε ο Βαξεβάνης δεν μπορεί να αντισταθεί σ’ αυτή την ανάγκη που έχουμε για κάποιον σωτήρα. Προς το τέλος του άρθρου γράφει πως:

Σε όλα αυτά που περιγράφω, φαίνεται να απουσιάζει ένας βασικός παράγοντας που μπορεί να τα ανατρέψει όλα. Είναι η θέληση του κόσμου και η απόφαση να τα ανατρέψει… Και ελπίζω να είναι ο λόγος που θα αποδειχθώ πολύ κακός προφήτης.

Να η ελπίδα του κ. Βαξεβάνη. Και βέβαια πιστεύει ο Βαξεβάνης στους σωτήρες – απλά γι’ αυτόν οι σωτήρες είμαστε εμείς: ο κόσμος. Θεωρεί ότι ο κάθε άνθρωπος μπορεί να γίνει με τον δικό του τρόπο σωτήρας του εαυτού του καθώς συμμετέχει στον Δημοκρατικό αγώνα.

Να και ο προβληματισμός μου: από που ήρθαν όλοι οι κακοί σωτήρες που δεν θέλουμε πια. Από τον κόσμο δεν βγήκαν; Μέσα από λαϊκιστικά κινήματα δεν βγήκαν και ο Μάο και ο Χίτλερ και ο Στάλιν; Ο Σαμαράς κι αυτός από τον κόσμο δεν έχει βγει;

Αυτό είναι το πρόβλημα του κ. Βαξεβάνη. Περιμένει να βρει σωτήρα από την ίδια πηγή που παρήγαγε όλους αυτούς τους άλλους σωτήρες που έχει ήδη απορρίψει.

Σε αντίθεση μ’ αυτό, το Ευαγγέλιο μιλά για έναν σωτήρα που ενώ πήρε ανθρώπινη μορφή και ταυτίστηκε μαζί μας, δεν βγήκε από τον κόσμο αυτό αλλά ήρθε σε μας, όπως λέει ο ύμνος, «από την αγκάλη του Πατέρα». Ο Ιησούς Χριστός είναι ο καλός σωτήρας για τον οποίο μιλούν οι ταινίες και οι μύθοι επειδή δεν γνώρισε ποτέ κακό. Έρχεται σε μας μέσα από την τέλεια κοινωνία αγάπης της Αγίας Τριάδας και πεθαίνει για να μας χαρίσει πρόσβαση σ’ αυτήν.

«Η Δημοκρατία μας εμφανίζεται όλο και πιο ανίκανη να λύσει τα προβλήματα» του 2013; Αν και θλιβερό, αυτό το γεγονός δεν είναι μεγάλη έκπληξη, αφού η Δημοκρατία ποτέ δεν ήταν η λύση. Ο Ιησούς Χριστός, από την άλλη, προσφέρεται στον κόσμο ως τον μόνο καλό σωτήρα που εμπνέει πραγματική ελπίδα και ζωή. Είναι η απάντηση τόσο στον προβληματισμό της Άρεντ όσο και στις προσδοκίες του Man of Steel.

Του Τιμ Κούμαρ

By | 2013-06-15T23:21:34+00:00 June 15th, 2013|ΚΟΙΝΩΝΙΑ|0 Comments

About the Author: