Τα Καλά Νέα της Κοινωνικής Υποβάθμισης του Χριστιανισμού

Σχετικά με το θέμα του γάμου μεταξύ δύο προσώπων του ίδιου φύλου και την στάση της εκκλησίας απέναντι σ’ αυτό, είναι πολύ σημαντικό να διευκρινίσουμε κάποια πράγματα στην αρχή της συζήτησης.

Κατ’ αρχάς πρέπει να προσδιορίσουμε τι εννοεί ο καθένας όταν μιλάει για την έννοια του «γάμου»…

Για παράδειγμα, η αντίληψη περί γάμου ενός συνειδητοποιημένου Χριστιανού είναι πρωτίστως «θεολογική». Βλέπει τον γάμο ως έναν θεσμό, τον οποίο καθιέρωσε ο Θεός. Θεωρεί ότι ο γάμος έχει πάνω απ’ όλα έναν πνευματικό σκοπό καθώς αντικατοπτρίζει τον χαρακτήρα του Θεού και την ιστορία του Ευαγγελίου. Mιλά για τον γάμο ως κάτι που δόθηκε από τον Θεό και που ορίζεται από εκείνον.

Όλα αυτά τα πράγματα είναι σημαντικά να ειπωθούν δημόσια, και ιδιαίτερα στις εκκλησίες μας να διδάσκονται. Σε μία συζήτηση όμως όπου η εκκλησία επιδιώκει να ανοίγει μία κουβέντα με την υπόλοιπη κοινωνία, είναι κρίσιμο να καταλάβουμε ότι έξω από τον χώρο της εκκλησίας, η συζήτηση περί γάμου δεν είναι πρωτίστως θεολογική αλλά κοινωνική. Και αυτό σημαίνει πως αν δεν πιάσουμε κι εμείς το θέμα κοινωνικά, δεν υπάρχει καμία ελπίδα για κάποια σωστή επικοινωνία πάνω σ’ αυτό το θέμα.

Συγκεκριμένα, υπάρχουν τρία πράγματα που η εκκλησία πρέπει να αναγνωρίσει σχετικά με το πως η υπόλοιπη κοινωνία προσεγγίζει αυτό το θέμα αν θέλει να έχει οποιαδήποτε ελπίδα για μία γόνιμη συζήτηση με την ‘άλλη πλευρά’.

Α) Το πρώτο πράγμα που πρέπει να αναγνωρίσουμε είναι το γεγονός ότι, για τους περισσότερους μη-θρήσκους ανθρώπους στην Ελλάδα, ο γάμος σαν θεσμός πλέον δεν είναι τίποτα παραπάνω από μία λειτουργική, νομική συμφωνία — ένα ‘χαρτί’, όπως λένε πολλοί. Από τη στιγμή που ο γάμος έπαψε να είναι η υποχρεωτική προϋπόθεση της συμβίωσης, η ζωτική σχέση ανάμεσα στον γάμο και την συζυγική αγάπη κόπηκε. Εδώ που μένω στα Εξάρχεια, για παράδειγμα, τα περισσότερα ζευγάρια που γνωρίζω είναι ανύπαντρα ενώ συμβιώνουν ‘ως’ άντρας και γυναίκα όπως οποιοδήποτε άλλο παντρεμένο ζευγάρι. Για τον μη-θρήσκο άνθρωπο, ο γάμος είναι μία ευκολία… για κάποιους ακόμα κι ένα αναγκαίο κακό. Σίγουρα δεν είναι κάτι από τον Θεό για να σεβαστούμε την άποψή του και τους περιορισμούς του.

Β) Το δεύτερο πράγμα που πρέπει να αναγνωρίσουμε είναι το γεγονός ότι ο «γάμος», τουλάχιστον ως προς την ‘παραδοσιακή’ της έννοια (ένας άντρας και μία γυναίκα σε μία αποκλειστική, ισόβια σχέση), δεν είναι η μόνη μορφή γάμου που υπάρχει. Για την ακρίβεια, αυτή η συγκεκριμένη μορφή του γάμου είναι η Χριστιανική μορφή του γάμου. Και ο μόνος λόγος που την συζητάμε καν είναι επειδή, μέσα από την στενή σχέση εκκλησίας-κράτους, αυτή η μορφή έγινε η μοναδική καθιερωμένη και νόμιμη μορφή του γάμου για πάνω από χίλια χρόνια. Όταν η εκκλησία και το κράτος ενώθηκαν, φρόντισε η εκκλησία ότι η Χριστιανική αντίληψη περί γάμου θα ήταν η μόνη που ακούγεται και που ακολουθείται από την κοινωνία.

Γ) Το τρίτο πράγμα που πρέπει να αναγνωρίζουμε είναι το γεγονός ότι η εκκλησία δεν κατείχε πάντοτε αυτή την εξουσία· προέκυψε στην πορεία. Για τους πρώτους αιώνες της ύπαρξής της, η χριστιανική αντίληψη των πραγμάτων ήταν μία μειοψηφούσα αντίληψη μέσα στην κοινωνία. Ως μειονότητα έμαθε η εκκλησία να ζει δίπλα στους παγανιστές γείτονές της και να τους αγαπά. Κι αυτό το έκανε η εκκλησία χωρίς να χρειαστεί να συμβιβάσει την χαρακτηριστική της αντίληψη περί γάμου και σεξουαλικότητας.

Επομένως δεν πρέπει να αντιλαμβανόμαστε τις τελευταίες εξελίξεις στην κοινωνία ως μία απειλή προς την εκκλησία αυτή καθ’ αυτή, αφού κατά μία έννοια ένα τέτοιο περιβάλλον είναι το φυσικό στοιχείο της εκκλησίας. Αυτά που γίνονται αποτελούν απειλή μόνο στην εξουσία της εκκλησίας και την θέση της μέσα στην κοινωνία.

Στο υπόλοιπο άρθρο, λοιπόν, θα ήθελα να εξηγήσω γιατί, αντί να θρηνούμε αυτή την εξέλιξη, θα πρέπει να χαιρόμαστε.

Είναι ιστορικά καλά στηριγμένο το γεγονός ότι ο Χριστιανισμός λάμπει πιο δυνατά όταν λειτουργεί μέσα στην κοινωνία ως μία μειοψηφούσα, ριζοσπαστική, προφητική φωνή, παρά ως η φωνή της εξουσίας. Βέβαια, αυτό δεν είναι μόνο ένα ιστορικό φαινόμενο, είναι και η βασική τοποθέτηση της Καινής Διαθήκης. Όσο και να ψάξει κανείς, δεν θα βρει πουθενά στην Καινή Διαθήκη οδηγίες για την εκκλησία που προϋποθέτουν τον Χριστιανισμό σαν επικρατούσα δύναμη στην κοινωνία.

Πρέπει να το παραδεχτούμε ότι έχουμε πολλά τυφλά σημεία. Ζούσαμε τόσο καιρό ως μία κοινωνική υπερδύναμη έχοντας ως δεδομένο ότι αυτή είναι η κανονική κατάσταση και θέση της εκκλησίας, μη βλέποντας ότι κάποια πράγματα που κάναμε ήταν εντελώς παράδοξα και ασυνεπή. Στο θέμα του γάμου αυτό φαίνεται ξεκάθαρα. Δεν βλέπαμε πόσο παράδοξο είναι το να αναγκάζουμε ανθρώπους που δεν πιστεύουν στον Χριστό να παντρεύονται σαν να ήταν Χριστιανοί. Δεν βλέπαμε το γεγονός ότι αν ο ‘χριστιανικός’ γάμος είναι η μόνη μορφή γάμου που υπάρχει στην κοινωνία τότε ο ‘χριστιανικός γάμος’ στην ουσία παύει να υπάρχει. Αφού τόσο καιρό, δεν υπάρχει ο χριστιανικός γάμος, υπήρχε μόνο ‘ο γάμος’ — μία συγκεκριμένη αντίληψη του γάμου καθιερωμένο από το κράτος με την ευλογία της εκκλησίας. Και χωρίς να φαίνεται κάπου στην κοινωνία η ‘μη-χριστιανική’ μορφή του γάμου, δεν μπορεί να καταλάβει ο κόσμος πως διαφέρει η χριστιανική μορφή.

Αυτό έχει κάποιες συνέπειες. Πιστεύω ότι στο μέχρι τώρα καθεστώς, η εκκλησία έβγαινε διπλά χαμένη.

1) Πρώτον, υιοθέτησε εξουσιαστικές συμπεριφορές και νοοτροπίες για να επιβάλλει την συγκεκριμένη μορφή γάμου πάνω στην υπόλοιπη κοινωνία.

2) Δεύτερον, υπέσκαπτε την μαρτυρία της καθώς ανάγκαζε ανθρώπους που δεν πίστευαν να ακολουθούν τις τελετές και συνήθειες των πιστών.

Με άλλο λόγια, από τη στιγμή που η εκκλησία ενώθηκε με το κράτος και άρχισε να επιβάλλει την διδασκαλία της μέσω της νομοθεσίας, έχασε ένα από τα βασικότερα στοιχεία της ταυτότητάς της — το γεγονός ότι είναι μία εθελοντική οργάνωση, στην οποία κάποιος μπαίνει μόνο συνειδητά και εκούσια.

Δυστυχώς, σχετικά με το θέμα του γάμου —και τόσα άλλα κοινωνικά ζητήματα—, αυτό ‘δεν’ είναι το μήνυμα που πρόβαλλε η εκκλησία τόσο καιρό. Αντιθέτως, αυτό που βλέπει ο κόσμος είναι μία εκκλησία που με πείσμα προσπαθεί να κάνει την υπόλοιπη κοινωνία να συμμορφωθεί στα πιστεύω της και να υποταχθεί στο θέλημά της.

Ο πραγματικός Χριστιανισμός δεν ξεκίνησε έτσι όμως… το πραγματικό πρόσωπο της εκκλησίας φαίνεται εφόσον δηλώνει ότι δεν χρειάζεται να ζητήσει κρατική έγκριση για αυτά που γνωρίζει ότι είναι αλήθεια, ούτε έχει ανάγκη να αναγκάσει το κράτος να επιβάλλει αυτά τα πράγματα στην υπόλοιπη κοινωνία.

Η ειρωνεία μ’ αυτό που γίνεται αυτή τη στιγμή στην κοινωνία μας είναι πως η καμπάνια υπέρ του γάμου μεταξύ δύο ατόμων του ίδιου φύλου πάει να κάνει τα ίδια λάθη ακριβώς που κάποτε έκανε η εκκλησία. Προσπαθούν να επιβάλλουν την δική τους αντίληψη περί γάμου πάνω σε όλη την υπόλοιπη κοινωνία μέσα από τη νομοθεσία και την στιγματοποίηση άλλων αντιτιθέμενων απόψεων.

Ο Χριστιανισμός από την άλλη, τώρα που έχει χάσει το κοινωνικό και πολιτικό του κύρος, στην πραγματικότητα, έχει απελευθερωθεί. Και όταν κάτι απελευθερώνεται, τότε έχει την ευκαιρία να πετάξει και να αναδειχθεί. Έτσι πιστεύω πως από δω και πέρα θα έχουμε όλο και περισσότερες ευκαιρίες να δούμε την πραγματική ομορφιά του Χριστιανισμού.

Αυτό άλλωστε είναι και το θέμα που έχει πραγματική σημασία — το αν ο Χριστιανισμός είναι μία θετική δύναμη για τον κόσμο μας ή όχι.

Ιστορικά έχουμε δει ότι μπορεί να είναι. Αλλά όποτε γινόταν αυτό, ήταν πάντοτε όταν λειτουργούσε ως μία μειονότητα. Ο Χριστιανισμός κερδίζει κοινωνικά μόνο μέσω ανατρεπτικών, ριζοσπαστικών πράξεων αγάπης, δικαιοσύνης και υπηρεσίας προς όφελος του κοινού καλού… κι αυτό δεν μπορεί να το κάνω από μία θέση εξουσίας — πάει κόντρα στην έννοια του υπηρέτη.

Τα επόμενα χρόνια πιστεύω ότι θα φαίνεται όλο και περισσότερο ποια είναι τα νέα δεδομένα της εκκλησίας ως προς την θέση της μέσα στην κοινωνία. Κάποτε συνέφερε να παριστάνει κανείς τον χριστιανό. Συνέφερε πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά. Σήμερα, καθώς εξαϋλώνονται όλα τα παραδοσιακά προνόμια του χριστιανού και δεν συμφέρει τους ανθρώπους πλέον να παριστάνουν κάτι που δεν είναι, τι θα γίνει; Αυτοί που δεν πιστεύουν θα πάψουν να κάνουν τους χριστιανούς… με αποτέλεσμα να φανεί πολύ πιο ξεκάθαρα ποιοι είναι οι πραγματικοί χριστιανοί.

Τα καλά νέα της κοινωνικής υποβάθμισης του Χριστιανισμού λοιπόν είναι πως τώρα οι άνθρωποι θα έχουν την ευκαιρία να δουν τον πραγματικό Χριστιανισμό και αν αυτός έχει κάτι να προσφέρει στην κοινωνία. Φανταστείτε μία εκκλησία όπου οι χριστιανοί φημίζονταν για την υπέρμετρη τους αγάπη προς τα ομόφυλα ζευγάρια, χωρίς όμως να έχουν συμβιβάσει ούτε λίγο την χαρακτηριστική τους χριστιανική ηθική και αντίληψη περί γάμου.

Γι’ αυτό και ο δρόμος μπροστά για την εκκλησία, αν και δύσκολος, είναι και συναρπαστικός. Πιστεύω πως όλοι, μέχρι και ο πιο εχθρικός μη-πιστός, θέλουν να δούνε την απάντηση στην ερώτηση: τι θα δούμε όταν δεν συμφέρει καθόλου να είναι κανείς χριστιανός; Τι θα δούμε όταν οι υποκριτές εγκαταλείψουν την εκκλησία και μείνουν μόνο αυτοί που πιστεύουν πραγματικά; Τι θα δούμε τότε; Θα δούμε κάτι δυναμικό και ελκυστικό για τους ανθρώπους; Ή θα απογοητευτούμε πάλι;

Του Τιμόθεου Κούμαρ

Από την εκδήλωση “Γάμος: Το Τέλος Μιας Ιστορίας;”

By | 2016-02-10T22:16:01+00:00 February 10th, 2016|ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ|0 Comments

About the Author:

Giorgos studied Biology at the University of Patras, Greece and did his Master's in Philosophy of Science at the University of Athens. He works at the pharmaceutical sector while doing his PhD in Philosophy. Giorgos is the coordinator for "Imago Dei", a place where Christians and non-Christians meet to exchange opinions about their worldview and overall perception of reality.