Ψαχνοντας το “κτηνος”

Μέσα στο τρομακτικό σκοτάδι των τελευταίων ημερών ανασύρθηκε από μια εφημερίδα ένα παλιό κείμενο του Μάνου Χατζιδάκι και παρουσιάστηκε με την ένδειξη «προφητικό». Αφορά την εμφάνιση νεοναζιστικών μορφωμάτων που ακόμη και τότε στην εποχή του γεννούσαν ανησυχία σε ανθρώπους ευαισθησίας και διορατικότητας. Γράφει,

Ο νεοναζισμός, ο φασισμός, ο ρατσισμός και κάθε αντικοινωνικό και αντιανθρώπινο φαινόμενο συμπεριφοράς δεν προέρχεται από ιδεολογία, δεν περιέχει ιδεολογία, δεν συνθέτει ιδεολογία. Είναι η μεγεθυμένη έκφραση-εκδήλωση του κτήνους που περιέχουμε μέσα μας χωρίς εμπόδιο στην ανάπτυξή του, όταν κοινωνικές ή πολιτικές συγκυρίες συντελούν, βοηθούν, ενισχύουν τη βάρβαρη και αντιανθρώπινη παρουσία του. (Πηγή: www.lifo.gr)

Συμφωνώντας μαζί του, διαφωνώ με την πλειοψηφία των αναλυτών που αποδίδουν το φαινόμενο του νεοναζισμού στο μνημόνιο ή στην οικονομική κρίση ή στη διόγκωση του προβλήματος της παράνομης μετανάστευσης. Διαφωνώ δηλαδή με τη θέση ότι το πρόβλημα ξεκινά από έξω. Το πρόβλημα υπάρχει μέσα μας. Μέσα στο καθένα μας ατομικά αλλά και συλλογικά μέσα στην κοινωνία μας.

Το να αποδίδουμε τις ευθύνες κάπου έξω και πέρα από την σφαίρα της δικής μας ευθύνης φανερώνει για μια ακόμη φορά την δειλία μας να δούμε τους εαυτούς μας στον καθρέφτη και να πούμε οδυνηρές αλήθειες για τους εαυτούς μας. Φανερώνει την καταγωγική και αρχέγονη δειλία μας μπροστά στον καθρέφτη της αλήθειας. Γιατί καταγωγική; Επειδή αυτό ακριβώς κάνει ο άνθρωπος από την πρώτη στιγμή της πτώσης του. Μεταθέτει τις ευθύνες. Για τον Αδάμ φταίει η γυναίκα (και ίσως και ο ίδιος ο Θεός που του την έδωσε). Για την Εύα φταίει ο όφις. Για μας και την κοινωνία μας που το 13% της υποστηρίζει (μπορεί να βάλετε όποιο ρήμα προτιμάτε αλλά τελικά δεν έχει και μεγάλη σημασία) ένα κόμμα που βγάζει περήφανα και ανενόχλητα μαχαίρι και μαχαιρώνει ανθρώπους (μαύρους άσπρους, παράνομους νόμιμους… τι σημασία μπορεί άραγε αυτό να έχει;) ποιος φταίει;

Ας δούμε το «κτήνος» που υπάρχει και ζει μέσα μας. Για δεκαετίες τραφήκαμε με ψευδαισθήσεις περί ιδιαιτερότητας, μοναδικότητας και ανωτερότητας της φυλής μας. Για γονίδια ποτισμένα με Ορθοδοξία και για Παναγίες της Ελλάδας. Και έτσι ξεχαστήκαμε και χαλαρώσαμε και αφεθήκαμε. Και τώρα βλέπουμε την κτηνωδία να σηκώνει κεφάλι και κάνουμε τους ανήξερους και τους ξαφνιασμένους.

Το «κτήνος» ζει μέσα μας. Όπως ζει και σε κάθε λαό, σε κάθε άνθρωπο.

Αυτή είναι μία από τις πιο βασικές αλήθειες που διδάσκει η Αγία Γραφή και η Χριστιανική Πίστη. Ο κάθε άνθρωπος είναι αμαρτωλός στον πυρήνα της ύπαρξής του, στην καρδιά του.

Ποια λοιπόν είναι η λύση;

Ο Χατζιδάκις έχει μία πρόταση: Η μόνη αντιβίωση για την καταπολέμηση του κτήνους που περιέχουμε είναι η Παιδεία

Εδώ θα διαφοροποιηθώ. Πιστεύω ότι η παιδεία είναι πράγματι απολύτως αναγκαία. Υπάρχει όμως κάτι που σύμφωνα με την Χριστιανική αντίληψη των πραγμάτων πρέπει να προηγηθεί. Αυτό είναι η μετάνοια. Πρέπει ως άτομα και ως λαός να μετανοήσουμε. Να ομολογήσουμε την ευθύνη μας και να δούμε με συντριβή και τρόμο το «κτήνος» που υπάρχει μέσα μας, δίπλα και γύρω μας. Να πούμε αλήθειες που θα πονέσουν και όχι λαϊκισμούς που θα κολακέψουν.  Γράφει ο Ντοστογιέφσκι στο Υπόγειο, «τάχα ένας άνθρωπος, με γνώθι σ’αυτόν, μπορεί έστω και για λίγο, να εκτιμάει τον εαυτό του;». Αυτό θα μας δώσει η μετάνοια, το «γνώθι σ’αυτόν». Και αυτό είναι η βάση και ο πυρήνας της «παιδείας». Το πρώτο μάθημα που πρέπει να μάθω είναι το ποιος στα αλήθεια είμαι. Ίσως τότε τρομαγμένος να επιστρέψω στον Δημιουργό μου για να ξαναθυμηθώ τι Εκείνος θέλει να είμαι και να ριχτώ στα πόδια Του για να Του ζητήσω Εκείνος να με ξανακάνει αυτό για το οποίο με έπλασε.

Του Παναγιώτη Κανταρτζή

By | 2013-09-20T20:32:36+00:00 September 20th, 2013|ΚΟΙΝΩΝΙΑ|1 Comment

About the Author:

  • Paris Papageorgiou

    Το κτήνος μπορεί να υπάρχει μέσα μας, όμως το ποια μορφή παίρνει καθορίζεται από έξω. Κτήνος μπορεί να αποκληθεί και ένας κοινός εγκληματίας του ποινικού δικαίου. Στην προκείμενη περίπτωση έχουμε κοινωνικοπολιτική ιδεολογία, κτηνώδη μεν αλλά ιδεολογία.