Η αξία της δεύτερης ευκαιρίας pt.I: Ant-Man

Οι ιστορίες των comics δεν πρέπει να μας περνούν απαρατήρητες. Είναι εξάλλου η μυθολογία της εποχής μας και όπως κάθε μυθολογικό σύστημα μας παρέχουν τους συμβολισμούς εκείνους που θα μας βοηθήσουν στο να “κωδικοποιήσουμε” την πραγματικότητα, να μεταφράσουμε σε κατανοητούς όρους βαθύτερες διαισθήσεις και οραματισμούς που –όπως θα έλεγε και ο Peter Berger- θα μας βοηθήσουν να νιώσουμε τον κόσμο σαν σπίτι μας. Το πρόβλημα με τις μυθολογίες είναι ότι πολλές φορές η κωδικοποίηση αυτή έχει “τρύπες”, καθώς η αφήγηση είτε δεν είναι πλήρης, είτε πρέπει λόγω ανεπάρκειας να αντικατασταθεί από μία καλύτερη (επειδή, όπως θα έλεγε ο Francis Schaeffer, οι θεοί της δεν είναι αρκετά ισχυροί). Κάτι τέτοιο ισχύει και για την πιο πρόσφατη ταινία της Marvel, τον Ant-Man, η οποία –όπως περιμένουμε- προσφέρει μία διασκεδαστική ματιά σε βαθύτερες ανθρώπινες διαισθήσεις και ανάγκες, η οποία παρόλα αυτά χρειάζεται μία κάποια διόρθωση.

Δεν μας εκπλήσσει το γεγονός ότι ακόμη μία φορά ο κινητήριος μοχλός της υπόθεσης είναι η αγάπη. Η αγάπη του Scott προς την κόρη του, η αγάπη του Pym προς τη γυναίκα του, η διαστρεβλωμένη αγάπη του Cross προς τον μέντορά του κτλ. Ήδη έχουμε θίξει (εδώ) το πώς η αγάπη από μόνη της δεν φέρει απαραίτητα τον ορισμό της μια και πρέπει να διακρίνουμε τα διάφορα είδη αγάπης αφ’ ενός, αλλά αφ’ ετέρου χρειαζόμαστε έναν έξωθεν ορισμό αυτής. Η αγάπη του Scott για παράδειγμα που τον οδηγεί στη θυσία για το καλό της κόρης του, η κορυφαία ίσως στιγμή της ταινίας, δεν μπορεί να συγκριθεί με την αγάπη του Cross προς τον Pym, η οποία ακριβώς επειδή διακρίνεται από κάτι το παθολογικό έχει τελικά ολέθριες επιπτώσεις. Τουλάχιστον δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσουμε επάνω στο ότι η αγάπη που οδηγεί τελικά σε θυσία είναι σαφώς ανώτερη της αγάπης προς τον εαυτό μας. Η διαίσθηση αυτή απουσιάζει από την ατομοκεντρική κοινωνία μας, γεγονός που ευθύνεται για τη δυσαρέσκεια που επικρατεί παντού γύρω μας σε μία κοινωνία που έχει χάσει την αλήθεια εκείνη που θα την ένωνε σε ένα συμπαγές σύνολο. Αλλά αυτό είναι άλλο ζήτημα. Παρόλα αυτά, η ταινία προτείνει σαν τελική λύση την αγάπη που θυσιάζεται και που τελικά αντηχεί μέσα στο χώρο και το χρόνο (και τελικά υπερισχύει αυτών), με τρόπο που παραπέμπει στο Interstellar του Christopher Nolan, κάτι που ενισχύει την άποψή μας για την κεντρική θέση που κατέχει η αγάπη στις διαισθήσεις μας, σαν το θεμέλιο όλου του σύμπαντος.

Καλά όλα αυτά, αλλά στην συγκεκριμένη ταινία φιγουράρει κάτι πάρα πολύ σημαντικό, το οποίο είναι η ανάγκη για εξιλέωση, η ανάγκη για μία δεύτερη αρχή στη ζωή, η διαφυγή από τις επιπτώσεις του παρελθόντος. Ήδη από την αρχή, ο Pym δέχεται τη συμβουλή να μην αφήσει το παρελθόν του να καθορίσει το μέλλον του. Αυτό ίσως ακούγεται ουτοπικό, δεδομένου ότι η ιστορία ενός ατόμου κατά μία έννοια αποτελεί την ταυτότητά του. Παρόλα αυτά, η ανάγκη για διαφυγή από την ατομική ιστορία μας και η προοπτική μίας καινούριας ζωής, άρα και μίας καινούριας ταυτότητας, είναι μία πάρα πολύ ισχυρή επιθυμία. Ο Pym φαίνεται να το προσφέρει στον Scott και φυσικά ο δεύτερος το αποδέχεται αλλά με τι κίνητρα και τι κόστος; Όπως είδαμε ο Scott υποκινείται από την αγάπη του για την κόρη του. Η διαφυγή από την ιστορία του έχει ως αντικείμενο ένα πρόσωπο για το οποίο τελικά δε διστάζει να θυσιαστεί. Το κίνητρο του Pym όμως δεν έχει να κάνει με τον Scott, αφού θέλει πολύ απλά να χρησιμοποιήσει την αγάπη του δεύτερου για δικούς του σκοπούς. Η εργαλειοκρατική αυτή αντιμετώπιση χρωματίζει την προσφορά μίας δεύτερης ευκαιρίας και διεγείρει την επιθυμία μας για μία άνευ όρων προσφορά μίας δεύτερης αρχής, μία αρχή που θα βασίζεται στην άνευ όρων αγάπη προς το άτομο και όχι σε κάποιον απώτερο σκοπό. Όσο κι αν ο Pym και ο Scott έρχονται πιο κοντά στο τέλος, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το γεγονός ότι ουσιαστικά ο πρώτος εκμεταλλεύτηκε και χρησιμοποίησε τον δεύτερο. Μπροστά σε αυτή τη διαπίστωση λάμπει ακόμη μία φορά το μεγαλείο της Χριστιανικής πίστης, όπου η δεύτερη ευκαιρία στη ζωή μας προσφέρεται με μοναδικό κίνητρο την αγάπη του Θεού προς τον αρνητή Του και μοναδικό όρο την πίστη στο Χριστό, αγκαλιάζοντας έτσι τις βαθύτερες ανάγκες κι επιθυμίες μας. Δυστυχώς (ή ευτυχώς) οι επιλογές δεν είναι πολλές. Αν αισθανθείς την ανάγκη για μία καινούρια αρχή και μία καινούρια ταυτότητα ή πρέπει να παραιτηθείς από τη σκέψη ότι κάτι τέτοιο μπορεί να υπάρχει, ή πρέπει να παραιτηθείς στα χέρια του Θεού που υποτάσσεται στην αγάπη Του προς τον άνθρωπο (όπως έγραψε κι ο σπουδαίος Σαίρεν Κίρκεγκωρ στα “Φιλοσοφικά Ψιχία” του). Κι αν όλα αυτά φαίνονται πολύ “παιδικά” ή “αφελή” οφείλω να ρωτήσω: τελικά αυτά δεν είναι που πάντα μας εμπνέουν και μας καθοδηγούν; Τον “Μικρό Πρίγκηπα” δεν τον έχουμε διαβάσει;;!!

By | 2015-12-16T13:47:44+00:00 December 7th, 2015|ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ|0 Comments

About the Author:

Giorgos studied Biology at the University of Patras, Greece and did his Master's in Philosophy of Science at the University of Athens. He works at the pharmaceutical sector while doing his PhD in Philosophy. Giorgos is the coordinator for "Imago Dei", a place where Christians and non-Christians meet to exchange opinions about their worldview and overall perception of reality.