Jim Jarmusch: “Only Lovers Left Alive” (Vampires pt.I)

Τα βαμπίρ ανέκαθεν ασκούσαν ιδιαίτερη γοητεία. Ίσως έχει να κάνει με τα συναισθήματα οίκτου που μας ξυπνά το ενδεχόμενο της αθανασίας ενός καταραμένου όντος. Ίσως πάλι διακρίνουμε μία βαθύτερη σύνδεση με την ανθρώπινη κατάσταση, βλέπουμε δηλαδή στα βαμπίρ έναν συμβολισμό που έχει να κάνει με την ανικανότητα του ανθρώπου να αντιστρέψει την πορεία που έχει πάρει και τελικά δεν μπορεί να κάνει τίποτα άλλο πέρα από το να παρατηρεί το χρόνο να περνά, καθώς ο ίδιος βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στις ορέξεις του, προσπαθώντας να επιβιώσει σε έναν κόσμο χωρίς νόημα. Αν ισχύει το δεύτερο, τότε στην περίπτωση των βαμπίρ έχουμε μία πολύ δυνατή παρομοίωση, μία μεταφορά που επιτρέπει στον άνθρωπο να παρατηρήσει τον εαυτό του αρκετά καθαρά (αυτή ήταν εξάλλου ανέκαθεν και η δουλειά των συμβολισμών) ώστε να αναρωτηθεί σχετικά με το νόημα της ύπαρξης, το καλό και το κακό και τη δυνατότητα ή μη κάποιου είδους λύτρωσης. Ας έχουμε κατά νου ότι τα βαμπίρ –όπως πάνω κάτω όλοι τα έχουμε στο νου μας- είναι όντα που καθώς ικανοποιούν τις ορέξεις τους σπέρνουν το θάνατο και την καταστροφή στον κόσμο, χωρίς δυνατότητα διεξόδου ή αλλαγής της μοίρας τους, πέρα από το ενδεχόμενο να πεθάνουν, πάντα με τελετουργικό τρόπο, γεγονός που περιέχει έναν ακόμη συμβολισμό: η καταπολέμηση του κακού σε αυτές τις ιστορίες δεν γίνεται αυθαίρετα. Υπάρχει ένας συγκεκριμένος τρόπος, τον οποίο δεν επιλέγουμε εμείς. Αλλά πάντα το κακό παίρνει διάφορες μορφές.

Στην ταινία του Jim Jarmusch “Only Lovers Left Alive” φαίνεται ότι το ζευγάρι βρικολάκων που πρωταγωνιστεί δεν ανήκει στην παραπάνω κατηγορία. Ο Adam και η Eve είναι δύο ρομαντικοί, ονειροπόλοι βρικόλακες που αναπολούν το παρελθόν και κάνουν ό,τι μπορούν ώστε να συνεχίσουν να ζουν σε αυτό. Για αυτούς η τέχνη, τα ήθη, ό,τι έδινε αξία στην ύπαρξη επί γης έχει φθίνει χωρίς πιθανότητα ανάκαμψης. Αποκαλούν με ειρωνεία και ειλικρινή θλίψη του ανθρώπους “ζόμπι”, καθώς κάνουν τα δικά τους σενάρια για το τέλος αυτού του κύκλου της ανθρώπινης ιστορίας που πλησιάζει, ζώντας πάντα στο δικό τους παραμυθένιο μικρόκοσμο, έχοντας τη λιγότερη δυνατή επαφή με τους ανθρώπους γύρω τους. Σημαντικό σημείο στην εξέλιξη της ιστορίας είναι ο ερχομός της Ava, της μικρής αδερφής της Eve, η οποία –σε αντίθεση με τον Adam και την Eve- δεν νιώθει κανέναν οίκτο για τους ανθρώπους και δεν έχει κανένα πρόβλημα να τους σκοτώσει με τον παραδοσιακό τρόπο για να τραφεί, κάτι από το οποίο απέχουν ο Adam και η Eve. Οι πράξεις της Ava οδηγούν τελικά τους άλλους δύο κάπου μακριά, όπου όμως ακόμη και το αίμα που θα μπορούσαν να προμηθευθούν ώστε να μην αναγκαστούν να σκοτώσουν για να ζήσουν είναι μολυσμένο. Και τελικά, στην τελευταία σκηνή της ιστορίας, αναγκάζονται κι αυτοί με μία αίσθηση παραίτησης μετά από εσωτερικές διαμάχες να υπακούσουν στο ένστικτο της επιβίωσης και να σκοτώσουν. Δύσκολοι καιροί για ρομαντικούς.

Πρόκειται για μία ιδιαίτερη, πρωτότυπη και διεισδυτική ματιά στην ανθρώπινη φύση και κατάσταση, από έναν ιδιαίτερο επίσης σκηνοθέτη. Τα μηνύματα που μας στέλνει είναι οικεία: κάτι πάει στραβά με τον κόσμο, οι περασμένες εποχές ήταν καλύτερες, τα πάντα μολύνθηκαν, ακόμη και οι “ρομαντικοί τύποι” ανάμεσά μας κάποια στιγμή θα υποκύψουν μπροστά στα πιο ταπεινά τους πάθη. Για τον Jarmusch δεν υπάρχει λύτρωση μέσα στη συγκεκριμένη αφήγηση. Αυτό που μπορούμε να ανακαλύψουμε όμως είναι η παραδοχή της παρακμής, η οποία προϋποθέτει ένα υπόρρητο κριτήριο για το τι είδους ζωή είναι καλή ή παρηκμασμένη. Οι επιλογές του θεατή είναι δύο: ή όλα είναι θέμα τύχης και η ιστορία θα κάνει τον κύκλο της, όπως και στο παρελθόν εξάλλου, οπότε –χωρίς να κάνουμε λόγο για καθήκον, καλό ή κακό, όμορφο ή άσχημο– εμείς στεκόμαστε απλοί θεατές, ή ότι όντως κάτι πάει στραβά με τον κόσμο, ο οποίος δεν είναι όπως πλάστηκε να είναι, συμπεριλαμβανομένου του εαυτού μας, μία κατάσταση που πρέπει να αντιστραφεί ώστε τόσο ο κόσμος όσο και ο άνθρωπος ο ίδιος να εκπληρώσουν το σκοπό τους, ένα ενδεχόμενο στο οποίο οι έννοιες καθήκον, καλό ή κακό, όμορφο ή άσχημο έχουν ουσιαστική σημασία και αντικειμενική ύπαρξη. Η πρόκληση που τίθεται είναι ποια από τις δύο αυτές κοσμοθεωρίες μπορεί και πρέπει να ενσαρκωθεί στο εδώ και το τώρα. Αξίζει κανείς σήμερα να είναι ένας Adam ή μία Eve;

By | 2016-02-10T13:37:28+00:00 February 10th, 2016|ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ|0 Comments

About the Author:

Giorgos studied Biology at the University of Patras, Greece and did his Master's in Philosophy of Science at the University of Athens. He works at the pharmaceutical sector while doing his PhD in Philosophy. Giorgos is the coordinator for "Imago Dei", a place where Christians and non-Christians meet to exchange opinions about their worldview and overall perception of reality.